ارتباطات

بر اساس برنامه وسيع تبليغاتی که از هفته گذشته تدارک ديده شده بود احمدی نژاد رئيس جمهور در يک سخنرانی در مشهد اعلام داشت که متخصصان ايرانی در بيستم فروردين موفق به غنی سازی اورانيوم شده اند. اين اعلام که در زمانی صورت گرفت که خبرگزاری کويت از زبان هاشمی رفسنجانی رييس مجمع تشخيص مصلحت قبلا خبر را به روی سایت های خبری دنيا رسانده بود. حادثه ای که در تهران از آن به عنوان "پيشدستی هاشمی" ياد می شود، اما منابع بين المللی بدون توجه به آن در واکنشی فوری اعلام آغاز غنی سازی اورانيوم را گامی در جهت بدتر کردن روند حل بحران هسته ای ايران توصيف کرده اند.

سخنرانی حاوي "خبرخوش" احمدی نژاد بلافاصله، از محل برگزاری آن در مشهد با تبليغات وسيعی همراه شد. صدا و سيما که آن را به طور مستقيم پخش می کرد در برنامه های بعدی هم با قطع برنامه های خود و پخش سرودهای ميهنی و ستايش از فن آوران ايرانی و پيشرفت های آنان از مردم خواستند که به جشن و شادمانی بپردازند. در لابلای برنامه ها اعلام شد که اولين كيك زرد اورانيوم، توليد شده در نطنز به موزه قدس رضوي اهداء‌ مي شود. به علاوه، تيزرهائی که با تصاويری از تاسيسات اتمی و احمدی نژاد و رهبر جمهوری اسلامی همراه است با عنوان "تبريک به امام زمان" هر چند دقیقه یک بار از شبکه های مختلف سیمای جمهوری اسلامی پخش مي شد. بخشی از سخنرانی احمدی نژاد که در اين تيزرها تکرار می شد آنجا بود که می گفت در این سال مبارک به فن سالاری هسته ای دست يافتیم. در همين برنامه ها سخن غلامرضا آقازاده تکرار مي شد که وعده می داد بزودی سه هزار سانتريفوژ به کار گرفته می شوند. سعیدی معاون سازمان انرژي اتمی هم می گفت ما جز یازده کشور دارنده تکنولوژی هسته ای شده ايم. در لابه لای اين گفته ها صحنه هائی از سريال تلويزيونی "دليران تنگستان" که قبل از انقلاب در خصوص مبارزات مردم جنوب با ارتش انگلستان همزمان با جنگ جهانی اول تهيه شده بود به نمايش در مي آمد. سرودهائی که در سال های اول انقلاب تهيه شده بود و معمولا در سالگردهای انقلاب و يا همزمان با پيروزی های ورزشی تکرار مي گرديد نيز از آرشيو صدا و سيما بيرون آورده شده و پخش شد. در ساعات اوليه شب شبکه دوم سيما در برنامه ای ويژه ای مصاحبه خبرنگاران خود با افرادي را پخش کرد که اين پيروزی را بی بديل خوانده و از آن با هيجان سخن مي گفتند.

مطابق خبرهای رسيده وزارت آموزش و پرورش به مدارس دستور داده است که روز چهارشنبه را به عنوان روز ملی با به صدا درآوردن زنگ ها آغاز کنند و با تعطيل کردن کلاس های صبح دانش آموزان را برای تظاهرات و جشن به خيابان ها بفرستند. در برنامه های تبليغاتی از جزئيات ماجرا سخنی به ميان نمی آيد و تنها به تکرار اين ادعا بسنده میشود که با وجود مخالفت آمريکا و متحدانش ايران وارد باشگاه اتمی بين المللی شده است.

اساس تحول تازه بر همان است که غلامرضا آقازاده گفت و هاشمی رفسنجانی هم در مصاحبه با خبرگزاری کويت آن را تائيد کرد: اين که متخصصان ايرانی موفق شده اند با استفاده از 164 دستگاه سانتريفوژ اورانيوم [همان اندازه ای که برای تحقيقات هسته ای مجاز دانسته شده] راديواکتيو را غنی کرده، برای مصرف به عنوان سوخت نيروگاه اتمی آماده سازد. اين عمل در تاسيسات نطنز و در سطح سه و نيم در صد انجام شده است.

بازرسان آژانس بين المللی انرژی اتمی که فعاليت تأسيسات اتمی ايران را زير نظر دارند و گروهی از آنان هم اينک در ايران به سر می برند هنوز اين را که در اين تأسيسات اورانيوم غنی شده توليد شده باشد تأييد نکرده اند و از سوی ديگر مشخص نيست حجم اورانيومی که مقامهای ايرانی از غنی سازی آن خبر داده اند قابل توجه هست يا نه. پيش بينی می شود که ورای تبليغاتی که برای دادن روحيه به مردم صورت می گيرد، ايران اين تحول را به عنوان امری کاملا قانونی و چارچوب پيمان ان پی تی به اطلاع آژانس بين المللی برساند. و هنوز آشکار نيست که چنين عملی آيا سفر محمد البرادعی را که قرار بود در روزهای آينده به تهران برود تحت تاثير قرار می دهد يا نه.

اما به طور کلی، تحول تازه از ديد رسانه های جهانی موجب تازه ای برای بحران ايجاد کرده و تحليلگران بين المللی در اولين واکنش های خود يادآور شده اند که بحران روابط ايران و غرب به اوج خود رسيده است. آمريکا و برخی دولتهای غربی معتقدند که دستيابی ايران به فناوری غنی سازی اورانيوم جهان را با خطر مواجه خواهد ساخت چراکه اين فناوری به ايران امکان توليد سلاح اتمی می دهد.

تحليل های متناقص

همزمان با اعلام خبر دستيابی محدود ايران به تکنولوژی غنی سازی اورانيوم، و قرار گرفتن اين تحول بر فراز اخبار جهانی، در داخل کشور دولت مشغول بهره برداری وسيعی از ماجراست که دو تحليل متناقض را در پی آورده است. از نطر يک دسته از کارشناسان، دولت تندرو احمدی نژاد همچنان بر خط تشنج سازی بين المللی – که کاملا همسو با تندترين نيروهای سياسی داخل کشور است – می تازد و عملا توانسته دور را از دست روحانيون و مديران ميانه رو خارج کند.

تحليل ديگری که کاملا برعکس اين است نشان از آن دارد که تبليغات و بالابردن تب هيجان های داخلی و بين المللی سرپوشی است بر مذاکراتی که بين دولت های ايران و آمريکا در جريان است و دولتمردان تازه بر اساس تز اوليه خود قصد دارند اروپا و روسيه را از ميان حذف کرده و با عامل اصلی و قدرتمند صحنه بين المللی مذاکره و تفاهم کنند. اين دسته از تحليلگران با اشاره به مخالفت هائی که در داخل ايران با مذاکرات ايران و آمريکا ظاهر شده بود می گويند هيجان سازی تبليغاتی جديد فرصت میدهد که دولت بدون نگرانی، کار گفتگو با واشنگتن را پيش ببرد.

در اين ميان اختلافاتی درونی هم در بسياری از تحليل ها جائی برای خود گشوده و برخي منابع خبری معتقدند آن چه در اعلام خبر خوش اتفاق افتاد و عملا هاشمی رفسنجانی در اعلام خبر از رييس جمهور جلو افتاد بخش کوچکی از اختلافی است که در زير پوست وقايع به شدت جريان دارد.

احمد زيدآبادی کارشناس مسائل خارجی در يادداشتی برای سایت فارسی بی بی سی پيشدستی هاشمی رفسنجانی را به عنوان نشانه ای از نارضايتی بخش با نفوذی از حاکميت ايران از دخالت های احمدی نژاد در روند پرونده هسته ای تلقی کرده است.

به نوشته وی در روزهای اخير اخبار تاييد نشده ای در تهران منتشر شده است حاکی از دعوای لفظی بين اکبر هاشمی و احمدی‌نژاد در يک نشست از بلندپايگان جمهوری اسلامی. گفته می‌شود که اکبر هاشمی رفسنجانی با ابراز نارضايتی شديد از سخنان و رفتار رئيس جمهور در حوزه سياست خارجی و پرونده اتمی، او را با الفاظ انتقاد آميز مورد خطاب قرار داده است.

آن چه در تهران در مورد بالاگرفتن دامنه اختلافات درونی گفته مي شود، گاه گاهی هم در مطبوعات منعکس شده است. از جمله روزنامه کيهان در سرمقاله روز سه شنبه خود بدون اشاره به تکذيب خبر بروز درگيری در مجمع تشخيص مصلحت نظام توسط دبيرخانه اين مجمع، از "اظهارات سياستمدارانه بعضی‌ها" در "جلسات خصوصی" و "سرايت آن به لايه‌هايی از جامعه" نوشته است. در سطح جامعه روايت های مختلفی از اين جلسه در جريان است.

گفته می شود که اساس دور تازه اختلافات اين تاکيد رهبری است که مسائل هسته ای در شورای عالی امنيت ملی مجتمع باشد و هيچ امری بدون مجوز اين شورا صورت نپذيرد. در حالی که علی لاريجانی دبير شورای عالی امنيت ملی و حسن روحانی دبير سابق که هنوز نماينده مقام رهبری در شوراست در مناسبت های مختلف نسبت به تاثير منفی دخالت های احمدی نژاد در مساله هسته ای هشدار داده اند.

و باز گفته می شود تدارک جديد برای جشن و شادمانی و استفاده تبليغاتی رييس دولت از غنی سازی سه و نيم درصدی درست در زمانی که علی لاريجانی در جنوب خليج فارس به آرام کردن همسايگان جنوبی مشغول است و هاشمی رفسنجانی هم با نيت مشابهی به دعوت اميرکويت راهی آن کشور شده است، از جانب برخي مقام هاي حکومتي عملی غيرلازم و خلاف هدف سفرهای آنان تلقی شده است.

سفر هاشمی رفسنجانی و علی لاريجانی به کشورهای عربی [سوريه، کويت، امارات و بحرين] به دنبال آن برنامه ريزی شد که حسنی مبارک از جانب جامعه بزرگ عربی از آنچه جاه طلبی های ايران ناميد ابراز نگرانی کرد و ضمن اشاره به دخالت های ايران در کار آرامش عراق، جمهوری اسلامی را متهم نمود که برنامه های وسيعی برای ماجراجوئی در نظر دارد. تاکيد وی بر ماهيت شيعی حکومت مذهبی ايران بود. انعکاس وسيع گفته های رييس جمهور مصر در رسانه های عربی نشان داد که جبهه جديدی عليه جمهوری اسلامی گشوده شده است که پاسخ عادی و هميشگی ايران در متهم داشتن آمريکا به شيطنت در روابط مسلمانان ديگر در توجيه امر موثر نيست.

در مقدمه سفر هاشمی و لاریجانی به کشورهای عربی، ابراهيم جعفری نخست وزير عراق به شدت از مصر انتقاد کرد و با اشاره به آن بخش از گفته های حسنی مبارک که ايران را مسوول نا آرامی ها و جنگ داخلی عراق معرفی کرده بود، اين اظهارات را نادرست دانست و از شرکت در اجلاس مصر سرباز زد. واکنشی که خود مويد نفوذ ايران در عراق امروز و همبستگی اکثريت شيعی آن کشور [ دارای اکثريت در پارلمان و دولت] با تهران است.

ظاهرا با توجه به همين شرايط خاص منطقه اي است که خبرگزاری فارس نزديک به بخش تندرو هوادار دولت بدون نام بردن از افراد و کشورها ادعا کرده که سفيران کشورهای اسلامی پس از اعلام پيوستن ايران به باشگاه هسته اي، اين موفقيت را به رييس جمهور ايران تبريک گفته اند. خبرگزاری فارس به دنبال اين خبر، افزوده "رسانه‌هاي خبري كشورهاي مسلمان و عربي منطقه نيز با پخش برنامه‌هاي عادي خود به تحليل اين موفقيت چشم‌گير ايران پرداخته و از آن به عنوان جشن دانش‌ هسته‌اي ايران ياد مي‌كنند." که در اين خبر هم از نمونه ای نام برده نشده است.

روزانلاین