
کتاب «تكنولوژيهاي نوين ارتباطي: از تلگراف و تلفن تا بيسيم و راديو» نوشته پروفسور
كاظم معتمدنژاد توسط
مركز پژوهشهاي ارتباطات به پیشخوان کتابفروشيها آمده است.
در پيشگفتار نويسنده كتاب آمده است: شيوههاي ارتباط غيرمستقيم انساني از فاصلههاي دور، در دورانهاي بسيار طولاني گذشته و قبل از اختراع و توسعه خط، با انتقال علامتها و نشانههاي خاص و به كمك نواختن طبل و برافروختن آتش، و پس از آن با ارسال پيامها و اطلاعات مكتوب به وسيله فرستادگان راهپيما يا سواركاران پرشتاب، صورت ميگرفتند. قرنها بعد و از دوران جديد نوزايي اروپا (اواسط قرن پانزدهم ميلادي)، با توسعه روابط تجارتي و دگرگوني اوضاع سياسي و اجتماعي كشورهاي غربي، شيوههاي نوين ارتباط جمعي طرف توجه واقع شدند و با استفاده از اختراع چاپ و انتشار كتابها و نشريههاي دورهاي، تحقق پيدا كردند.
چهار قرن پس از ايجاد مطبوعات، كه نخستين وسيله ارتباط جمعي به شمار ميرود، تحت تاثير پيدايش و پيشرفت جوامع صنعتي و دو انقلاب تكنولوژيك مهم آنها، كه از اواسط قرن نوزدهم و تا اواخر قرن بيستم پديد آمدند و به انقلاب الكتريك و انقلاب الكترونيك معروف شدهاند، شيوههاي ارتباطي تازهاي ايجاد گرديدند و زمينهها و ويژگيهاي امكانات و وسايل ارتباطي قبلي را به كلي دگرگون ساختند. به طوري كه ميتوان گفت با آغاز استفاده از تلگراف برقي ساموئل مورس آمريكايي در سال 1840 ميلادي، براي نخستينبار در تاريخ زندگي انساني، مفهوم ارتباط، كه به سبب مقتضيات و ضرورتهاي انتقال اطلاعات و پيامهاي مكتوب يا چاپي و بهويژه كتابها و نشريههاي دورهاي به وسيله افراد يا وسائط حمل و نقل دولتي و غيردولتي صورت مييافت، از مفهوم حمل و نقل، كه تا پيش از آن، عنصر تفكيكناپذير آن بود، جدا شد و بر اثر اين جدايي، ماهيت و كيفيت ارتباط هم، كه هميشه با توجه به فاصله زماني ضروري براي انتقال پيامها و اطلاعات از مبدا تا مقصد آنها، جنبه غيرمستقيم و طولانيمدت داشت، تغيير كرد و به تبادل مستقيم و بيواسطه و فوري آنها تبديل گرديد.
در نتيجه اين دگرگونيهاي تكنولوژيك، از يك سو، در اواخر قرن نوزدهم و اويل قرن بيستم، با تكامل تكنولوژي تلگراف برقي و گسترش كاربرد آن، از طريق خطوط تلگرافي زميني و كابلهاي تلگرافي زيردريايي، امكان انتقال سريع پيامها و اطلاعات كتبي و صوتي و تصويري فراهم شد و از سوي ديگر، از نخستين سالهاي دهه 1950 ميلادي، با ايجاد مجموعهاي از نوآوريها، نظام ارتباط نويني بر اساس تكنولوژي الكترونيك پديد آمد. به گونهاي كه با كاربرد اين تكنولوژي، انتقال پيامها و اطلاعات پيشرفت و گسترش بيشتري پيدا كرد و مبادله آنها به صورت اعجابانگيزي سراسر كره زمين را فرا گرفت و به اين ترتيب، روند فعاليتهاي ارتباطي و اطلاعاتي، به صورت جهاني درآمد.
براي شناخت تكنولوژيهاي نوين ارتباطي ناشي از دو انقلاب ياد شده، بررسي روند تاريخي ايجاد، تكامل و تحول اين تكنولوژيها، ساختارهاي حقوقي و مديريتي و همچنين كاربردهاي نظامي، اقتصادي و اجتماعي آنها ضروري است.
بر اين اساس، در جلد يكم، نخستين فصل به ارتباطات تلگرافي اختصاص يافته است و در چند بخش آن، به معرفي چگونگي اختراع و كاربرد اين تكنولوژي نوين ارتباطي، نظريههاي اقتصادي و شيوههاي اداره دولتي و خصوصي مربوط به آن، سازمانهاي منطقهاي و بينالمللي ارتباطات تلگرافي و تفوق جهاني امپراتوري انگلستان در مورد زيرساختها و كاربردهاي اين ارتباطات، پرداخته شده است.
در فصل دوم، ارتباطات تلفني مطرح شدهاند و در بخشهاي مختلف آن، ابتدا روند اختراع و پيشرفتو گسترش تكنولوژي تلفن و كاربردهاي آن و سپس شيوههاي اداره خصوصي و دولتي شبكهها و خدمات تلفني در كشورهاي بزرگ غربي مورد بررسي قرار گرفتهاند.
فصل سوم، مطالعه ارتباطات بيسيم و راديويي را در بر دارد. در بخش يكم اين فصل، چگونگي اختراع تلگراف بيسيم و ارتباط راديويي تشريح شده است. بخش دوم آن، به اختراع دستگاه ضبط و پخش صدا و برنامهپراكني راديويي اختصاص يافته و در بخش سوم فصل مذكور، جايگاه ارتباطات نوين راديويي در عرصه رقابت جهاني آمريكا و انگلستان عرضه گرديده است.
در فصل چهارم، روند تاسيس و توسعه فرستندهها و برنامههاي راديويي بررسي شده است. بخش يكم اين فصل، چگونگي ايجاد نخستين فرستندهها و برنامههاي راديويي در ايالات متحده آمريكا را معرفي كرده است. در بخش دوم آن، به تشريح شيوههاي مقرراتگذاري و سازماندهي ارتباطات بيسيم و برنامهپراكنيهاي راديويي در آمريكا، پرداخته شده و بخش سوم فصل ياد شده هم چگونگي تاسيس و تحول فرستندهها و برنامههاي راديويي در كشورهاي بزرگ اروپايي را در بر گرفته است.
كتاب تكنولوژيهاي نوين ارتباطي در 317 صفحه براي اولينبار با شمارگان دوهزار نسخه و به قيمت 4000 تومان توسط انتشارات مركز پژوهشهاي ارتباطات منتشر شده است.