متن سخنرانی دكتر يونس شکرخواه درمركز مطالعات سايبرژورناليسم دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات
كاربردهاي تثبيت شده در اينترنت
1. به عنوان ابزار ارتباطات و ديالوگ
2 به عنوان ابزار يافتن اطلاعات
3به عنوان حامل نوين نشر الكترونيك
(مكمل يا جايگزين شيوه سنتي توزيع محتوا)
4به عنوان ابزار تجاري توزيع (و بين رسانهاي با امكان تعامل)
5به عنوان ابزار همگرائي
(تلفيق متن، تصوير، صدا و توليدات ديداری- شنيداري)
اتفاقهای تازه
1. حذف ماشين چاپ از حوزه توليد
2. تبديل شدن محتواي نوشتاري به محتواي ديجيتال
3. محتوا که دیگر متن منفرد نيست، فرامتن است
4. بروز امکانات و مهارتهاي جدید در توليد محتوا
گذار پرشتاب و تحول تاريخی
برای نخستين بار در تاريخ، خبرها خارج از قلمرو روزنامهنگاری توليد میشوند
این پديده بسيار مهم است. اکنون شاهد اخبار مستقلي هستيم که دارند
جای خبرهای تجارتزده و سياستزده را میگيرند (گفتمان تازه)
نوع چهارم روزنامهنگاري
روزنامهنگاري سایبر با سه نوع ديگر روزنامهنگاري
راديويي، تلويزيوني و نوشتاري
متفاوت است
سه مرحله در نوع چهارم روزنامهنگاری:
مرحله اول: موقعيت چند رسانهگی:
روزنامهنگار سايبر بايد تصميم بگيرد كدام فرمت و رسانه مناسب است
مرحله دوم: پاسخدهي به مخاطب:
چگونگی شخصي سازي پاسخدادن حتی به يكايك مخاطبان
مرحله سوم: چگونگی بينامتنیت:
اتصال متن به متون ديگر و آرشيو از طريق هايپرلينكها
1. روزنامه نگاري مبتني بر حاشيهنگاري: Annotative Reporting
روزنامهنگاری متمرکز بر مشارکت مخاطب: پروفسور نورا پاول(1995)
هايپرلينك، مخاطب فعال، نيروهاي متفاوت و اتاق خبرهاي تعاملي
و امكان افزودن نظرات مخاطب به متن توليد شده توسط روزنامهنگار
2. روزنامه نگاري مبتني بر منبع نامحدود : Open Source
متمرکز بر روزنامه نگاری با مشارکت مخاطب:
نشريه Jane's Intelligence Review (1999) هيچ مقالهاي را پيش از
آنكه مخاطبان دربارهاش نظرات خود را اعمال نكرده باشند، منتشرنكرد
هنوز نوعي روزنامه نگاري آماتوري است:
) شهروندان، پژوهشگران و فعالان جوامع تخصصي)
سه نوع روزنامهنگاري مدرن
3. روزنامهنگاري فراسازگارانه: Hyper adaptive
محصول همگرايي رسانهاي: متون، تصاوير ثابت ومتحرك،
صدا و توليدات ديداري- شنيداري در مسير ايجاد
جنبههای جديدی از بيان و تجسم بخشي به افكار، ايدهها
وخلاقيت انسانها.
مبتنی بر استفاده از انواع فرمتها در توليد و ترکيب محتوا
6 پرسش از چهرههای جهانی
1. روزنامهنگاري سايبر چيست؟ همان آنلاين ژورناليسم است؟
2. چه رابطهاي بين روزنامه نگاري سايبر و جامعه اطلاعاتي وجود دارد؟
3. آيا بين جامعه اطلاعاتي و جامعه مدني رابطه متقابلي وجود دارد؟
4. آينده روزنامهنگاري سنتي در برابر سايبرژورناليسم چگونه خواهد بود؟
5 . آيا وبلاگها پيشتازان نوع تازهاي از روزنامهنگاري هستند؟
6 . تاثير روزنامهنگاري سايبر برمفهوم آزادي بيان چه خواهد بود؟
چهرههای جهانی
پروفسور مايندي مك آدامز:
دانشگاه فلوريدا، سردبير سايت سايبرژورناليسم و رسانههاي سايبر و
مسئول توسعه متن در سايت واشنگتن پست
پروفسور رالف برنگر:
دانشگاه آمريكايي قاهره، متخصص مهارتهاي روزنامهنگاري
برتران پكه ري:
سردبير وبلاگ سردبيران جهان و فروم مجازي سردبيران جهان
پروفسور وينسنت ماسكو:
رئيس پژوهشگاه ارتباطات و جامعه در دانشگاه كوئينز كانادا
پروفسور لارنس پينتاك:
دانشگاه ميشيگان آمريكا، نويسنده امريكن ژورناليسم ريويو، تايمز لندن،
نيويورك تايمز، و برنده دو جايزه باشگاه مطبوعاتي ماوراي بحار
پروفسور نورا پاول :
رئيس انستيتوي مطالعات رسانههاي نوين و مسئول بخش مطالعه تاثيرات
رسانههاي مدرن بر محتوا در همين انستيتو، استاد روزنامهنگاري و ارتباطات
جمعي دانشگاه مينه سوتا آمريكا، عضو سازمان آموزشي ارتباطي پوينتر، عضو
انجمن خبرهاي آنلاين و عضو پروژه نيوزپلكس
پروفسور يحيي كمالي پور:
رئيس دپارتمان ارتباطات وهنرهاي خلاقه دانشگاه پوردو آمريكا، سردبير نشریات
آنلاين رسانه هاي جهاني، مانيتور رسانه هاي جهاني و دهكده جهاني من
نيل نمت:
روزنامه نگار و استاد ژورناليسم در دانشگاه پوردو امريكا
كرافورد كيلييان :
كارشناس ژورناليسم و وب نويسي و سرديبر سايت نوشتن براي وب
پاسخهاي چهرههای جهاني
- روزنامهنگاری سايبر قطعا آزادي بيان را تقويت خواهد كرد
- جريان آزاد اطلاعات، بزرگترين مزيت دنياي سايبر است
- اينترنت تاثيري حياتي برجريان اطلاعات در سراسر جهان گذاشته است
- تاثيرات روزنامهنگاري سايبر بر مفهوم آزادي بيان، شگرف خواهد بود كه
ما هنوز تا درك آن فاصله داريم. پديده رسانههاي از ما به آنها اينک به
پدیده ما رسانهها تبديل شده است.
- اگر سايبرژورناليسم به دست شركتهاي فراملي بيفتد، جريان يكسويه اطلاعات
مستحكمتر خواهد شد، اما اگر روزنامهنگاران مستقل آنرا در دست بگيرند، جريان
يكسويه اطلاعات به زير كشيده خواهدشد، آزادي بيان، همتقدير همين جريان
يكسويه اطلاعات است.
پژوهش همزمان دیگر
گويه در حوزههای زير:
تفاوتهای آزادي بيان در روزنامهنگاري سنتي و روزنامهنگاري سايبر
روزنامهنگاري سايبر و جامعه اطلاعاتي
آينده روزنامهنگاري سايبر و سنتي و وبلاگ ها
تفاوتهاي روزنامهنگاري سنتي با روزنامهنگاري سايبر
60 گويه از ميان آنها انتخاب شد و در اختيار پاسخدهندگان قرارگرفت
گويه های مورد توافق : 42 مورد
بيشترين ميزان توافق هر دو گروه روزنامهنگاران:
موافقت با آزادی بيان و ضديت با سانسور:
اگر قرار است رسانهها نقش حياتي خود را در جامعه اطلاعاتي ايفا كنند، ايجاد
مقررات و قوانين از سوي دولتها يك چيز است و افراط در اين كار و لغزيدن به
ورطه سانسور و آزار، چيزي ديگر كه حقوق همه را به مخاطره مياندازد. 04/1z=
اختلافنظر بر سر ماهيت سايبرژورناليسم
روزنامهنگاران سايبر :
سايبرژورناليسم روزنامهنگاري انقلابي ديجيتال است (535/ . z=)
روزنامهنگاران سنتی :
سايبرژورناليسم روزنامهنگاري انقلابي ديجيتال نیست (240/1- z=)
روزنامهنگاران سايبر :
سايبرژورناليسم روزنامهنگاري آتليه است (653/0z=)
روزنامهنگاران سنتی :
سايبرژورناليسم روزنامهنگاري آتليه نیست (397/0- z=)
بقای روزنامهنگاری سنتی؟
اختلاف نظر شديد بر سر بقای روزنامهنگاري سنتي
مورد اختلافترين گويه روزنامهنگاران ايرانی:
روزنامهنگاري سنتي باقي خواهد ماند و اگرچه از مخاطبان آن به تدريج كاسته
خواهد شد، اما هستهاي از مخاطبان فرهيخته به رسانههاي چاپي وفادار خواهند ماند
روزنامهنگاران سايبر: روزنامهنگاري سنتي باقي نمیماند (474/1- z=)
روزنامهنگاران سنتی: روزنامهنگاري سنتي باقي میماند (857/0z=)
تفاوت فاحش
تفاوت فاحش آزادي بيان
در روزنامهنگاري سنتي و روزنامهنگاري سايبر
آخرين گويه مورد توافق هر دو گونه :
بيشترين مخالفت هر دو گونه با اين انگاره بود
روزنامهنگاري سنتي و روزنامهنگاري سايبر از نظر محدوديتهاي مرتبط با آزادي
بيان هيچ تفاوتي با يكديگر ندارند (88/2z=-)
(به مراتب قويتر از ميزان موافقت اعلام شده بر سر گويه اول 04/1)
پژوهشهاي ديگر: وضعيت رسانههاي خبري در سال 2004
روزنامهنگاري در ميانه يك تحول بزرگ قرار گرفته كه به لحاظ
دگرگوني شبيه مرحله دگرگونيهاي دوران بروز راديو و تلويزيون
است و به سرعت به طرف پيچيده شدن در حركت است.
نقش روزنامهنگاران بهعنوان بررسيكننده (Verifier)
و تركيبگر(Synthesizer) در حال تضعيف است و اين مخاطبان
هستند كه در قبال اخبار، فعالتر ميشوند
موسسه پژوهشي پيو (Pew)
